Spring naar inhoud

De zinderende zoektocht naar Bob

“Maar waar zou dat kinneke toch zijn?”

Haar stem trilt, gaat een octaaf hoger. Ze stelt de vraag aan zichzelf, en steeds vaker ook aan de meisjes met de microfoon die tegenover haar zitten, in dat rusthuiskamertje in Antwerpen. Elk bezoek moeten die het antwoord schuldig blijven, elk bezoek gaan ze op zoek naar de waarheid of een puzzelstukje dat hen dichter bij die waarheid kan brengen.

971997De podcast ‘Bob’ van het Nederlandse VPRO brengt het indringende verhaal van de 84-jarige Elisa die in de herfst van haar leven steeds meer bladeren ziet vallen in haar hoofd en door het bos niet altijd de bomen meer ziet. Ze toont tekenen van dementie, vertelt zoals zoveel mensen in haar situatie over vroeger. Haar kinderen kunnen niet anders dan glimlachen en luisteren. Maar sinds kort kijken ze vreemd op als ze de naam van Bob horen passeren, soms meer dan die van hun eigen vader.

Blijkt dat Bob haar eerste ‘echte’ liefje was. Haar overbuurjongen op wie ze stapelverliefd werd en die ze stiekem kuste. Op zich niets vreemds aan. Tot Elisa vertelt dat ze naar het klooster werd gestuurd, toen ze zwanger was en daar haar kindje afstond na de geboorte.

“Maar waar zou dat kinneke toch zijn?”

Dementie kan zorgen voor vreemde hersenkronkels, maar waarom deze? Waarom zo specifiek? Het zijn de vragen die de kinderen zich stellen. En gaandeweg komt daar een vraag naar boven die ze zichzelf eigenlijk niet willen stellen: wat als? Wat als ze de waarheid spreekt? Wat als ze al die tijd gezwegen heeft? Wat als ze dit alles verdrongen heeft? Wie wist er van? En wat als ze misschien ergens een halfbroer hebben?

Bob 3 copyright
De drie dames die de podcast maakten. (c) Kevin Faingnaert

Het zijn diezelfde vragen die Nele Eeckhout, Siona Houthuys en Mirke Kist ook beginnen te stellen. De drie twintigers, twee Belgen en een Nederlandse, vormen het audiocollectief SCHIK die het hele verhaal en de zoektocht in een podcast gooide. SCHIK werkt vaak ook op een podium en experimenteert naar eigen zeggen op de grens van audio en performance.

Maar het verhaal van Bob heeft geen podium of zelfs beeld nodig. Er hangt een mist rond, dezelfde die in het hoofd van Elisa rondwaart. En toch willen de dames daar klaarheid in brengen. Maar hoe begin je aan zoiets?

Je laat de vrouw haar verhaal doen, zo blijkt. En nog eens. En nog eens. Elke keer hoop je, al dan niet tussen de woorden door, een aanknopingspunt te vinden. Want wat als ze de waarheid spreekt? Waar is dat klooster, wie was op de hoogte, wie leeft er nog om 70 jaar na de gebeurtenissen zich wél nog alles te herinneren?

bob2Onbegonnen werk. Dat is wel duidelijk. Maar toch gaan ze verbeten op zoek. En kloppen ze aan bij kloosters, organisaties, hersenspecialisten, gemeenten, krantenarchieven… Daarbij worden ze constant heen en weer geslingerd tussen feit en fictie. Want de kans is groot dat ze alles verzint of gebeurtenissen bij anderen op zichzelf reflecteert.

De ene keer boeken ze een succes, al is het maar door iets uit te sluiten, de andere keer lijken ze zo dicht bij een antwoord, maar stort alles ineen. Gaandeweg wordt duidelijk dat er zo’n breed spectrum huist tussen romantiek en rauw realisme, tussen feiten en fragiele fantasie. Het is letterlijk een zoektocht in die mist. Geblinddoekt bij momenten.

Ik kan en wil niet verklappen hoe het afloopt. Zoek niets op en luister gewoon. Op het einde van aflevering drie word je als luisteraar in de maag gestompt en aflevering vier zindert lang na. Tegen het einde wordt ook duidelijk dat een antwoord ook gevolgen heeft. Het is spannend, hemeltergend bij momenten, en opeens haast lachwekkend en dan weer hartverscheurend. Kippenvel zonder meer.

Want Bob is zoveel meer dan een zesdelige zoektocht naar de waarheid achter een hersenkronkel. Het is een ode aan geduld, een pleidooi voor creativiteit en een onbedoelde oproep om vergeten verhalen niet verloren te laten gaan. Onderhuids is het ook een verhaal van sterke vrouwen, van veerkracht en verdraagzaamheid. Het doet je stilstaan bij je eigen familie, dementie en de dood, zaken waar je niet altijd graag bij stilstaat.

Het lied dat zich op het einde van de aflevering afspeelt, klinkt eerst bevreemdend, maar eenmaal je naar de tekst blijft luisteren, blijft het stukje muzikale poëzie (aan de hand van de Antwerpse Paulien Rondou ofte Catbug) hangen.

mic-3774927_1920Bob en Elisa houden handen,
smeren broodjes in de maneschijn.
Als de buren slapen,
komen ze samen
in de luwte van de kamer
waar Elisa staat te zwaaien
naar haar lief in de lucht, Bob.
Uren duren dubbel als Elisa
weer alleen is in haar kamer.
Elisa brandt een kaarsje en
Bob laat een traantje voor haar
en die zware houten deuren
die ons kleuren, daar is Bob. Bob.

De podcast vind je hier: https://www.vpro.nl/dorst/producties/bob.html.

Categorieën

Persoonlijk

2 reacties op ‘De zinderende zoektocht naar Bob Plaats een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: