Skip to content

Beperking

Of hij het ziet zitten, probeer ik zo enthousiast mogelijk te vragen. Hij bekijkt me van boven zijn bril, die wat scheef op zijn neus staat, glimlacht en zucht. “Maar ja.”
De ja spreekt hij langgerekt uit, het klinkt haast opgelucht, als een welgemeende ‘natuurlijk!’.

Jan is een makkelijke mens, zegt zijn begeleidster. Even daarvoor kwam hij trots zijn nieuwste cd van Lindsay tonen. En een zaklampje dat hij gekocht heeft. Hij nestelt zich weer in de zetel. Hij is een beetje moe, zo blijkt. Het pintje van vanmiddag hangt wat in zijn kleren en er is voetbal op tv.

Zijn broer is vorig jaar gestorven, vertelt zijn begeleidster. Ze zoekt naar woorden als ik vraag waaraan, maar ik vraag niet door.

IMG_1461Twee weken later kom ik hem halen, loopt hij me straal voorbij en stapt net niet in een andere auto. Op de snelweg vraagt Jasmijn, die ik samen met Jan en nog twee andere oppikte, of ik kindjes heb. “Je bent papa”, merkt Jan droog op, zijn blik op oneindig. Hij steekt zijn hand omhoog en somt op. “Mijn mama in de hemel. Papa in de hemel.” Al lang, vraag ik. “Maar ja”, zucht hij. Hij houdt zijn drie vingers op en bij de derde noemt hij zijn broer. Hij wil in de hemel zeggen, maar hij lijkt alsof hij twijfelt en nadenkt. Hij zwijgt.

Ik leg de Romeo’s op, waardoor er stevig meegezongen wordt op de achterbank. Maar Jan heeft zijn cd van Tien om te Zien mee voor een reden, dus pleurt hij hem schaamteloos in de lader. Get Ready en Willy Sommers blijken gelukkig ook aangenaam meezingmateriaal voor de rest van het gezelschap.

IMG_1566Jasmijn en Jan vullen elkaar goed aan, maar zij hoeft niets te weten van zijn avances. Ze heeft al twee liefjes, zegt ze. En trouwen, dat wil ze niet. Ze is toch niet vruchtbaar, floept ze er kwaad uit. Ik moet lachen met het absurde van deze situatie. Ohja, en ze heeft geen geld genoeg. Dat is niet erg, zegt Jan. Hij heeft geld mee. Maar ze moet er toch niet van weten. Waarna hij haar verwijt voor komkommer. Héérlijk. Zij mompelt dan maar wat. Hij leest de naam van de zanger af vanaf de verkeerde cd.

Jan heeft het syndroom van Down, waardoor hij gecatalogeerd wordt als iemand met een handicap. Virginie leerde me dat beperking een mooier woord is, maar als ik halfweg de middag naar de groep kijk, dan zie ik maar weinig beperkingen. Er wordt gedanst en meegezongen. Het ironische is dat de rest van het publiek veelal stilstaat en vooral naar de mensen rondom hen kijken. Wie is er dan beperkt, vraag ik mij af.

Jan geniet. Denk ik. Hij gaat bij het eerste optreden al meteen op de grond zitten. Kan het niet wegsteken als hij iets niet goed vindt. Staat recht, danst af en toe mee. Zijn armen maken dezelfde zachte cyclische bewegingen, om dan ineens zijn vuisten in de lucht te steken. Glimlacht zijn tanden bloot als iemand van de begeleidsters met hem danst. Als ik hem aanspoor, duwt hij me weg. Het is eerder speels, weet ik, en persoonlijk moet ik het niet nemen. Hij houdt van vrouwen, kust zelfs een wilvreemde onverwacht als hij denkt dat ze naar hem zwaait. We lachen wat af. En wil Jan nog een pintje? “Maar ja.”

IMG_1573Weet hij veel dat het alcoholvrij is. Het smaakt hem, net als de frietjes. Hij ruimt alles zorgvuldig op, haalt bij de eerste regendruppels zijn veel te grote jas boven en trekt ze boven zijn hoofd. Zijn rits gaat helemaal toe. Het is een grappig zicht, zeker omdat hij vaak boos mijn richting uitkijkt. Is het omdat we te laat waren voor de Ketnetband, omdat ik gezegd heb dat Stan Van Samang geen tijd heeft om na zijn optreden cd’s te verkopen? Of omdat ik zijn vraag voor een ‘klever’ van het festival omzeilde? Als ik vraag waar mijn hoed is gebleven, haalt hij zijn schouders op, pech dan maar. Op weg naar huis, stoppen we nog aan het toilet. Terwijl zijn kompaan luid verkondigt dat hij net een zálige plas heeft gedaan, antwoordt Jan hetzelfde als altijd als ik vraag of het lukt.

Of het leuk was, vraag ik hem in de auto. “Maar ja”, zucht hij voor de tigste keer. Hij klinkt moe. Buiten is het donker en als er op de achterbank gepraat wordt in onverstaanbare woorden, sist hij hen toe dat ze stil moeten zijn. Of hij meteen in zijn bed kruipt straks? “Chips eten, tv kijken.” Het is een dag als een ander, zo lijkt het. De dankbaarheid bij mensen met Down is groot, klinkt het cliché.  Maar als we stoppen aan de instelling, stapt hij uit en gaat hij zonder omkijken naar binnen, de trap op met zijn cd’s en rugzak in de hand. Het is maar goed dat hij zich niet hecht, bedenk ik. Jan, de grijze Down-versie van Remi, alleen op de wereld. Zijn begeleider vraagt of het goed ging. Ik moet lachen met mijn eigen antwoord.

“Maar ja.”

Categorieën

Persoonlijk

4 reacties op ‘Beperking Plaats een reactie

  1. Ik ben 5 jaar met de trein naar Brugge naar school gegaan, een rit van 45 minuten per dag.
    Op vrijdag kwam Patrick mee, hij stapte op in Lichtervelde, tot in Kortrijk. We leerden hem kennen puur door die treinritten.
    Patrick heeft het syndroom van Down, en wij deden altijd praatjes met hem van in Lichtervelde tot in Kortrijk.
    Geen idee hoe het met hem gaat nu. Je deed me denken aan Patrick.
    Die zei niet “maar ja” , die zei “maar allé” 😉

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: