Skip to content

Terug naar eigen land? Of naar menselijkheid?

“Eigenlijk is dit alles, heel deze situatie, een oefening in menselijkheid.” Hij had het niet beter kunnen verwoorden, Martin Heylen, toen ik een hele tijd geleden samen tegenover hem en Jean-Marie Dedecker zat. Ze bekeken het elk vanuit een ander standpunt, zou je denken. De één als programmamaker, de ander als ex-politicus. Maar er waren geen vooroordelen meer, geen maskers. Alleen maar een soort nederigheid over wat ze hadden gezien en meegemaakt.

Terug naar eigen land (1)
(Foto Vier)

“Het is zo verschrikkelijk echt en het is echt zo verschrikkelijk.” Het was één van de enige zaken die hij kon uitbrengen op het strand van Lesbos. Jarenlang had hij naar eigen zeggen het beeld gezien op televisie en het had hem niets gedaan. Maar daar was er geen zappen of wegkijken aan. Wij kunnen het wel nog, maar hoe lang nog?

Terreur staat aan onze achterdeur, de vluchtelingen bijna letterlijk. Hoe lang kunnen we nog voor alles en iedereen onze kop in het zand steken? Hoe lang zal het duren vooraleer we er écht genoeg van hebben en ook iets doén. En nee, ongezouten onze mening spuien op Facebook is daar niet bij. Want we moesten al lang zelf ingegrepen hebben, omdat onze politieke leiders vaak niet verder durven kijken dan hun ego, hun termijn of hun postjes. Het is tijd voor verandering en een nieuw plan. Eentje die niet eigen is aan politieke kleuren, taaldepartementen of vastgeroeste ideologieën.

Terug naar eigen land (10)
(Foto Vier)

Eén van zijn reisgenoten omschreef de situatie treffend, toen de groep stond te wachten om de trein richting het Westen op te springen. Op de een of andere manier deed het te veel denken aan de deportatie een halve eeuw geleden. “Hoe zullen ze hier binnen twintig jaar op terugkijken?” Wat zullen onze kinderen zeggen? Hoe hebben we zo onze ogen kunnen sluiten? Hoe hebben we niet kunnen leren van onze eigen ouders, van onze eigen geschiedenis, niet eens zo heel veraf?

Captur55eMeer dan een jaar geleden toen de vluchtelingencrisis klaar stond om los te breken, moest ik voor de krant op zoek naar iemand die zich had gewaagd aan de oversteek. Het was een race tegen de tijd en een klein mirakel dat ik iemand had gevonden die bereid was om te praten. Het was hallucinant. Anderhalf jaar eerder was Sharif zijn geboorteland Somalië ontvlucht. Extremistische groeperingen hadden hem gevangen genomen en zijn arm afgehakt. Met zijn andere arm zou hij zich een half jaar later wanhopig vastklampen aan een stuk plastic op de Middellandse Zee. De oversteek was niet het gevaarlijkste van zijn maandenlange tocht. Hij had zich met mensensmokkelaars door de woestijn gewaagd, tot naar de kust. Van de drie pick-ups zou er slechts één aankomen. Ze waren met honderd, zonder beschutting en kregen één flesje water per dag. De foto’s logen er niet om. Wie te veel dorst had, dronk zijn eigen urine. Als de auto zich had vastgereden, moesten de zwaksten de auto er weer uitduwen. Als dat gelukt was, reden ze in volle vaart weg, schreeuwende mensen achterlaten in de woestijn. Om de haverklap werd de rest afgedreigd om meer te betalen. Ze pikten er dan één iemand uit, mishandelden ze en sloegen ze vaak met een rots het hoofd in. Sommigen waren zo hongerig en wanhopig dat ze het lijk opaten. Toen hij zich waagde aan de oversteek, verdronk bijna iedereen. Hij zette weer voet aan wal om direct daarna opnieuw zijn leven in de ruwe zee te wagen. Want blijven was geen optie, terugkeren al evenmin. Hij heeft nog een vrouw en kinderen in Somalië. Ze laten hen met rust, omdat hij weg is. Als hij was gebleven, hadden ze hen misschien vermoord. Hij ziet het niet als een laffe daad, maar als een soort opoffering om het leven van zijn gezin te sparen, zelfs al is hij er niet om hen te beschermen.

Terug naar eigen land (8)
(Foto Vier)

En dan zit je daar voor die mens, amper 40 jaar. Hij hokt samen met enkele lotgenoten, gaat naar de Nederlandse les, doet aan sport en blijft voor de rest binnen. ’s Nachts komt hij vaak badend in het zweet wakker. Hij lééft en alles wat hij wil is zich veilig voelen. Dromen dat hij kan terugkeren, of hier een nieuw leven opbouwen met zijn gezin, durft hij niet eens doen. Het zijn verhalen die we niet kennen. Niet willen kennen. Want is het onze schuld? Nee. Hebben wij de oplossing? Nee. Maar het zijn wel mensen. Ménsen. Ik kon niet meer dan zijn verhaal noteren toen, maar Martin Heylen zorgt ervoor dat het allemaal hard en mooi tegelijkertijd binnenkomt in onze huiskamers. Hele straffe televisie, overigens.

Als onze generatie aan hun grootouders vraagt, waarom er toen niets gedaan werd aan de praktijken van Hitler, dan klinkt het vast dat ze dom werden gehouden, dat ze amper wisten wat er een dorp verder gebeurde. Dit excuus telt niet meer. Het is tijd voor realisme, zelfs als het pijn doet aan onze welvaart. We moeten niet enkel onze opvangstructuur herbekijken, maar onze hele maatschappijvisie. Alleen zo kunnen we écht die oefening maken in menselijkheid.

Categorieën

Uncategorized

Een reactie op “Terug naar eigen land? Of naar menselijkheid? Plaats een reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: